Ochrona wód oraz środowiska morskiego

11 Gru

Ustawa o ochronie środowiska obejmuje ochroną wody powierzchniowe, podziemne oraz morskie. Ochrona ta ma polegać na racjonalnym korzystaniu z ich zasobów, przeciwdziałaniu naruszeniom równowagi przyrodniczej i występowaniu zmian mogących spowodować nieprzydatność wody dla ludzi, zwierząt, roślin i celów gospodarczych. Działalność eksploatacyjna lub inwestycyjna człowieka, która znacznie ingeruje w środowisko wodne, musi pociągać za sobą nakłady na przywrócenie stanu równowagi ekologicznej. Podstawowy podział wód, to podział na wody morskie i śródlądowe, te zaś dzieli się jeszcze na podziemne i powierzchniowe, które z kolei dzieli się na płynące i stojące. Podział ten ma swoje odbicie w prawie.

Najistotniejszą ustawą dotyczącą wód śródlądowych jest prawo wodne z 24 października 1974 roku.[1] Stanowi ono generalną zasadę, że wody stanowią własność Państwa. Wyjątkiem są powierzchniowe wody stojące, wody w studniach i rowach. Korzystanie z zasobów wodnych nie może powodować marnotrawstwa oraz szkód. Zarządzanie wodami polega na ich ochronie przed nadmierną eksploatacją, powodzią, suszą, a także ich gospodarczym wykorzystaniu (żegluga, energetyka, zapewnienie wody ludziom i przedsiębiorstwom) oraz zaspokajaniu potrzeb zdrowotnych, higienicznych i wypoczynkowych.

Obowiązuje zasada powszechnego korzystania z wód, czyli takiego, które służy do zaspokojenia potrzeb osobistych i gospodarstwa domowego. Chodzi tu o wody powierzchniowe będące własnością Państwa. Inną zasadą jest zwykłe korzystanie z wody, czyli korzystanie dla zaspokojenia potrzeb własnych i gospodarstwa domowego lub rolnego z wody stanowiącej własność lub znajdującej się w gruncie osoby, która jej używa. Jeżeli korzystanie z wody wykracza poza ramy wyznaczone przez definicję korzystania zwykłego lub powszechnego (czyli jest szczególnym korzystaniem z wód), wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Takie pozwolenie konieczne jest też w przypadku wykonywania urządzeń wodnych. Za szczególne korzystanie z wód (m. in. wprowadzanie ścieków, wydobywanie lodu, wycinanie roślin na odpowiednio dużą skalę, rybołówstwo) oraz ze stanowiących własność Państwa urządzeń wodnych pobiera się opłaty.90 [2] [3] Właściciel budynku w mieście zobowiązany jest w trakcie jego budowy, odbudowy lub kapitalnego remontu do założenia na własny koszt wewnętrznej instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej.

Prawo wodne zawiera też szereg norm dotyczących ochrony wód i ochrony przed powodzią. Wprowadzono strefy chroniące źródła. W ich obrębie zabrania się m. in. zakładania cmentarzy, składowania odpadów, wykonywania robót mogących pogorszyć przydatność wody lub zmniejszyć wydajność źródeł. Zakłady wprowadzające ścieki zobowiązane zostały do budowania urządzeń zabezpieczających wody przed zanieczyszczeniem. Odpowiednie przepisy mówią

  • ochronie przeciwpowodziowej. Dotyczą one wałów przeciwpowodziowych, postępowania w przypadku powodzi (np. ewakuacja ludności, komitetów przeciwpowodziowych) oraz zbiorników retencyjnych i innych urządzeń wodnych.

Wśród istotnych przepisów prawnych dotyczących czystości wód wymienić trzeba Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych

  • Leśnictwa z 5 listopada 1991 w sprawie klasyfikacji wód oraz warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzane do wód lub ziemi. Ustalona w nim została trzystopniowa klasyfikacja czystości śródlądowych wód powierzchniowych. Klasa pierwsza obejmuje wody nadające się do picia dla ludności, zaopatrzenia zakładów wymagających wody zdatnej do picia, bytowania w warunkach naturalnych ryb łososiowatych. Wody klasy drugiej muszą nadawać się do bytowania w warunkach naturalnych ryb innych niż łososiowate, chowu i hodowli zwierząt gospodarczych, celów rekreacyjnych, uprawiania sportów wodnych, urządzania kąpielisk. Klasa trzecia to wody nadające się do zaopatrzenia zakładów nie wymagających wody do picia, nawadniania terenów rolniczych, wykorzystywania do upraw ogrodniczych. Załącznik do rozporządzenia określa wskaźniki zanieczyszczeń, których poziom klasyfikuje wodę do jednej z grup (może się więc zdarzyć, że woda nie będzie odpowiadać żadnej z klas). Rozporządzenie zabrania wprowadzania ścieków do niektórych wód (m. in. do wód podziemnych, jezior bezodpływowych). Określa się także, jakie zmiany nie mogą być powodowane w wodzie, do której odprowadzono ścieki (np. zmiana naturalnej barwy, zapachu) oraz jakich substancji nie mogą one zawierać. Załącznik ustala najwyższe dopuszczalne wskaźniki zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do wód i do ziemi (m. in. temperatura, odczyn, poziom azotu, fosforu, chlorków, ołowiu, rtęci – w sumie 47 pozycji).

Na wodach morskich ma zastosowanie ustawa o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki.[4] Ustawa wymienia umowy międzynarodowe, których Polska jest stroną, dotyczące zanieczyszczania morza przez statki. Statek nie może być używany, jeśli nie odpowiada określonym wymaganiom ekologicznym. W razie napotkania zanieczyszczenia na morzu kapitan zobowiązany jest powiadomić [5] najbliższą stację państwa nadbrzeżnego. Zabrania się zatapiania na morzu odpadów lub innych określonych substancji.

[1]   Dz. U. z 30 października 1974r. Nr 38, poz. 230 z późniejszymi zmianami

[2]   Szczegółowe rozwiązania różnicujące opłaty za pobór wody, korzystanie z urządzeń wodnych i wprowadzanie ścieków do wód i do ziemi zawiera Rozporządzenie Rady Ministrów z 27 grudnia 1993 w sprawie opłat za szczegółowe korzystanie z wód i urządzeń wodnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 1993r. Nr 133, poz. 637, ze zmianami)

[3]   Szczegóły dotyczące stref ochronnych dla źródeł i ujęć wody zapisane zostały w Rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 5 listopada 1991 r. w sprawie zasad ustanawiania stref ochronnych źródeł i ujęć wody (Dz. U. z dnia 16 grudnia 1991 r. Nr 116, poz. 504)

[4]   Dz. U. z dnia 9 maja 1995 r. Nr 47, poz. 243

[5]   Dz. U. z dnia 16 grudnia 1991r. Nr 116, poz. 503

Reklamy

Podstawy prawne polskiej polityki ochrony środowiska

2 Lu

Polityka ochrony środowiska w Polsce oparta jest na przepisach prawnych. Odnoszą się do niej akty prawne różnej hierarchii. W systemie tym najważniejsze są normy zawarte w konstytucji oraz w ustawach. Na dalszym miejscu znajdują się rozporządzenia. Prawodawstwo dotyczące tej dziedziny w naszym kraju ma nieco inny charakter niż w Unii Europejskiej. Próbuje objąć całość problemu, czyli pełen zakres zagadnień związanych z ochroną środowiska, natomiast przepisy we Wspólnocie regulują zwykle tylko pewną ich część, resztę pozostawiając ustawodawstwu państw członkowskich.

W uchwalonej przez Zgromadzenie Narodowe 2 kwietnia 1997 i zatwierdzonej w referendum 25 maja Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrony środowiska dotyczą artykuły 5, 74 i 86:

Art. 5. Rzeczpospolita Polska (…) zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.

Art. 74. 1. Władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom.

  1. Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych.
  2. Każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska.
  3. Władze publiczne wspierają działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska.

Art. 86. Każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Szczegóły określa ustawa.

W nowej konstytucji zasygnalizowano więc obecność w polskim prawodawstwie elementów typowych dla rozwiązań zachodnioeuropejskich, jak zasada zrównoważonego rozwoju czy prawo obywateli do informacji o środowisku. Troska o stan środowiska naturalnego stała się jednym z pięciu (obok wierności krajowi, obrony ojczyzny, przestrzegania prawa oraz ponoszenia świadczeń publicznych, takich jak podatki) wymienionych w konstytucji obowiązków obywatela.

Problemy ochrony środowiska rozwiązywane mogą być zarówno na szczeblu centralnym, ogólnopaństwowym jak i terytorialnym, samorządowym. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z ustawami powołującymi takie organy, jak Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa , Inspekcję Ochrony Środowiska[1] [2], czy Inspekcję Sanitarną[3] [4]. O administracji środowiska naturalnego więcej zostanie napisane w podrozdziale trzecim, dotyczącym narzędzi i metod realizacji polskiej polityki ochrony środowiska.

W związku z reformą administracyjną kraju w zakresie działalności nowopowstających samorządów znalazła się realizacja celów ekologicznych. Artykuł 11 ustawy o samorządzie województwa wymienia cele, które ma obejmować strategia rozwoju województwa. Znajduje się wśród nich „zachowanie wartości środowiska kulturowego i przyrodniczego przy uwzględnieniu potrzeb przyszłych pokoleń” oraz „racjonalne korzystanie z zasobów przyrody oraz kształtowanie środowiska naturalnego, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju”. Zadania o charakterze wojewódzkim, w zakresie ochrony środowiska, określone odpowiednimi ustawami, mają być wykonywane przez samorząd wojewódzki (Art. 14). Z odpowiednią analogią mamy do czynienia w przypadku samorządu powiatowego. Artykuł 4 ustawy o samorządzie powiatowym daje temu podmiotowi samorządu kompetencję realizacji „zadań publicznych o charakterze ponadgminnym w zakresie (…) ochrony środowiska i przyrody”. Istniejąca od 1990 roku ustawa o samorządzie terytorialnym w artykule 7 wymienia wśród zadań własnych gminy także takie, które dotyczą ochrony środowiska. Należą do nich: „sprawy (…) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk oraz utylizacji odpadów komunalnych, (…) lokalnego transportu zbiorowego, (…) zieleni komunalnej i zadrzewień”.

Zasadnicze znaczenia dla realizacji polityki ochrony środowiska w Polsce ma jednak wielokrotnie zmieniana i dostosowywana do zmieniających się realiów ustawa z dnia 31 stycznia 1980 roku o ochronie i kształtowaniu środowiska . Jest ona czymś pośrednim pomiędzy ustawą „ramową” – w niektórych dziedzinach określa tylko ogólne zasady i odsyła do przepisów szczególnych a kodeksem – niektóre dziedziny objęte zostały całościową regulacją, bez odsyłania do przepisów szczególnych.[5] [6] [7] [8]

W systemie polskich norm prawnych istnieje jeszcze wiele innych, szczegółowych przepisów z dziedziny ochrony środowiska. Te ważniejsze mają rangę ustaw lub rozporządzeń.[9] O większości z nich będzie wspomniane przy okazji omawiania poszczególnych aspektów polskiej polityki ekologicznej.

[1]   Dz. U. z dnia 29 grudnia 1989 r. Nr 73, poz. 433, z późniejszymi zmianami.

[2]   Dz. U. z dnia 29 sierpnia 1991 r. Nr 77, poz. 335, z późniejszymi zmianami.

[3]   Tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575, z późniejszymi zmianami.

[4]   Dz. U. z dnia 18 lipca 1998 r. Nr 91, poz. 576.

[5]   Dz. U. z dnia 18 lipca 1998 r. Nr 91, poz. 578.

[6]   Tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 z późniejszymi zmianami.

[7]   Tekst jednolity: Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196, z późniejszymi zmianami.

[8]   R. Paczuski, Prawo ochrony środowiska, Bydgoszcz 1996, s. 49

[9]   Na przykład w opracowaniu Ochrona środowiska. Zbiór przepisów, Wydawnictwo Prawnicze – Sopot 1998, znalazło się 39 pozycji – ustaw i rozporządzeń.

Wspieranie inwestycji służących ochronie środowiska

31 Sty

Działania na rzecz zachowania walorów krajobrazowych i dziedzictwa kulturowego wsi.

Dla zachowania i poprawy walorów krajobrazowych stosowane będzie dofinansowanie realizacji zadań z zakresu zakładania zad rzewień śródpolnych, pełniących funkcje antyerozyjnych pasów ochronnych, elementów krajobrazu wpływających korzystnie na bilans wodny lub strukturę ekologiczną terenu oraz tradycyjnego dla danego regionu budownictwa wiejskiego.

Samorządy lokalne korzystać będą z dotacji celowych z budżetu państwa oraz innych środków publicznych (z udziałem środków UE) na dofinansowanie inwestycji infrastrukturalnych, służących ochronie środowiska. Dotyczy to budowy systemów kanalizacyjnych, oczyszczalni ścieków, składowisk odpadów, w tym opakowań i pozostałości po środkach ochrony roślin.

Działania na rzecz poprawy jakości wód

8 Gru

W zakresie ochrony wód przed zanieczyszczeniami skutecznym instrumentem pomocy ze środków publicznych będzie przyznawanie rolnikom dotacji celowych na pokrycie części kosztów budowy lub renowacji urządzeń do utylizacji ścieków bytowych w gospodarstwie oraz urządzeń do właściwego (bezpiecznego dla środowiska i ludzi) magazynowania nawozów organicznych i kiszonek (płyty na obornik, zbiorniki na gnojówkę, gnojowice i soki kiszonkowe, podłączenia budynków gospodarskich do instalacji kanalizacyjnych). Ustawa o nawozach i nawożeniu nakłada obowiązek budowy takich urządzeń w okresie 5 lat od wejścia jej w życie.

Stan realizacji Programu SAPARD

1 Kwi

W poniższej tabeli zostały przedstawione dane Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na dzień 14 lutego 2003 roku na temat liczby złożonych wniosków w ramach wszystkich Działań Programu SAPARD.

Tab. nr 6.

Działanie/Schemat/Komponent Ilość złożonych wniosków
  • poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych i rybnych

1.1.  Wsparcie restrukturyzacji przetwórstwa i poprawa marketingu artykułów pochodzenia zwierzęcego.

1.1.a Sektora mleczarskiego.

1.1.b Sektora mięsnego.

1.1.c Sektor rybny.

1.2.  wsparcie restrukturyzacji przetwórstwa i poprawa marketingu owoców i warzyw.

 

  • Inwestycje w gospodarstwach rolnych

2.1.  Restrukturyzacja produkcji mleka.

2.2.  Modernizacja gospodarstw specjalizujących się w produkcji zwierząt rzeźnych.

W tym:

2.2.1.      Modernizacja gospodarstw specjalizujących się w produkcji bydła mięsnego.

2.2.2.      Odbudowa produkcji owczarskiej.

2.2.3.      Modernizacja produkcji trzody chlewnej i drobiu.

2.3.  Zwiększenie różnorodności produkcji gospodarstw rolnych.

 

  • Rozwój i poprawa infrastruktury obszarów wiejskich

3.1.  Zaopatrzenie gospodarstw wiejskich w wodę wraz z uzdatnianiem.

3.2.  Odprowadzenie i oczyszczenie ścieków komunalnych.

3.3.  Gospodarka odpadami stałymi.

3.4.  Drogi gminne i powiatowe na obszarach wiejskich.

3.5.  Zaopatrzenie w energię.

318

 

258

 

96

145

17

60

 

 

612

72

49

 

 

3

 

6

40

491

2032

446

651

14

898

23

SUMA
2962

W dniu 18 grudnia 2002 roku odbyło się posiedzenie Zespołu-Komitetu do Spraw monitorowania Programu SAPARD, podczas którego podjęto między innymi, uchwały w sprawie przyjęcia zmian w Działaniach 1, 2, 3, 4 Programu Operacyjnego SAPARD.

Do najważniejszych zmian w Programie Operacyjnym przyjętych przez Komitet Monitorujący należą:

  • w Działaniu 1 

 

    • – wprowadzenie jednolitego poziomu finansowania bez podziału na kategorie inwestycji (sztywny podział na kategorie był istotną barierą w przygotowaniu projektów); jednocześnie poziom pomocy finansowej ustalono na 50% kosztów kwalifikowanych, co dla wielu rodzajów inwestycji oznaczać będzie zwiększenie z 30% lub 40%.
  • w Działaniu 2
    • dopuszczenie do Programu SAPARD także rolników ubezpieczonych poza KRUS,
    • podwyższenie górnych limitów produkcji mleka z 350 000 l/rok do 550 000 l/rok i trzody chlewnej z 250 na 600 stanowisk dla tuczników (w cyklu zamkniętym z 25 na 60 stanowisk dla macior) – limity te stanowią jeden z warunków uzyskania pomocy finansowej w programie SAPARD,
    • podwyższenie limitów pomocy finansowej przeliczonych proporcjonalnie do zwiększenia górnych limitów produkcji:
    • z 85 000 do 130 000 PLN dla gospodarstw specjalizujących się w produkcji mleka,
    • z 110 000 do 170 000 PLN w gospodarstwach specjalizujących się w produkcji mleka, w przypadku inwestycji związanych z budową urządzeń do przechowywania odchodów zwierzęcych,
    • z 65 000 do 150 000 PLN dla inwestycji w sektorze trzody chlewnej.

 

  • w Działaniu 4
    • rozszerzenie kręgu potencjalnych benificjentów Programu SAPARD o osoby ubezpieczone poza KRUS.Podczas posiedzenia Komitetu Monitorującego w dniu 18 grudnia 2002 roku wyjaśniono z przedstawicielami Komisji Europejskiej, że finansowanie zakupu ciągników w Schemacie 2.1 (Restrukturyzacja produkcji mleka) i 2.2. (Modernizacja gospodarstw specjalizujących się w produkcji zwierząt rzeźnych) możliwe będzie po zatwierdzeniu przez Komisję Europejską modyfikacji listy kosztów kwalifikowanych. Wniosek o ujęcie zakupu ciągników na liście kosztów kwalifikowanych schematów 2.1 i 2.2 został wysłany do Komisji Europejskiej w dniu 23 grudnia 2002 roku. Obecnie możliwe jest ujęcie zakupu ciągnika w kosztach kwalifikowanych schematu 2.3. (Zwiększenie różnorodności produkcji gospodarstw rolnych).       Tab. nr 7. Planowana wysokość środków w ramach Programu SAPARD (w EURO, wg cen z roku 2002)
    • w latach 2004-2006
    • Zmiany przyjęte przez Komitet Monitorujący powinny znacząco wpłynąć na możliwości skorzystania z Programu SAPARD przez większą grupę rolników oraz zakładów przetwórstwa artykułów rolnych i rybnych.

 

  2004 2005 2006
Środki UE 251 824 255 251 824 255 35 974 894
Środki krajowe na współfinansowanie 83 941 418 83 941 418 11 991 631
Razem 335 765 674 335 765 674 47 966 525

Źródło: opracowanie własne.

Przepływ środków zaplanowano w oparciu o zasadę, iż kolejne roczne umowy obowiązują w okresie n + 2. zmiany mogą nastąpić w przypadku wydłużenia terminu obowiązywania kolejnych umów.

Źródła energii na obszarach wiejskich

19 Sty

Modernizacja i dostosowanie sieci energetycznej do zaopatrzenia ludności wiejskiej i podmiotów działających na obszarach wiejskich, zwiększenie liczby odbiorców gazu z sieci dla celów bytowych i produkcyjnych oraz uruchomienie alternatywnych źródeł energii (biogazy, energia wiatrowa itp.) to główne cele programu.

Może być wspierana ze środków publicznych budowa i modernizacja na obszarach wiejskich:

  • sieci energetycznej (reelektryfikacja);
  • rozdzielczej sieci gazowej;
  • alternatywnych źródeł energii.

Wspieranie modernizacji gospodarstw rolnych – instrumenty

12 List

Modernizacja gospodarstw służąca zwiększeniu efektywności jednostkowej produkcji wraz z poprawą jakości oraz standardów zdrowotnych i środowiskowych – to klucz do zwiększenia konkurencyjności gospodarstw. Najbardziej efektywne będą inwestycje unowocześniające cały ciąg żywnościowy: począwszy od produkcji rolnej, poprzez przetwórstwo, aż do konsumenta. Modernizacja gospodarstw prowadząca do wzrostu efektywności produkcji, a także grupowe działanie rolników, przyczyni się do wzmocnienia pozycji producenta rolnego w łańcuchu marketingowym.

Państwo będzie wspierać głównie gospodarstwa towarowe w ich działaniach służących dostosowywaniu się do wymagań gospodarki rynkowej pod względem jakości i efektywności produkcji za pomocą następujących instrumentów ekonomicznych:

  • dopłaty do oprocentowanych kredytów inwestycyjnych związanych z modernizacją, a w szczególności wprowadzenie nowych linii technologicznych zarówno w produkcji bezpośredniej, jak i w przetwarzaniu płodów rolnych;
  • dotacje do inwestycji służących poprawie jakości i warunków higienicznych;
  • poręczenia kredytów inwestycyjnych;
  • bezpłatne doradztwo specjalistyczne (rolnicze, w tym związane z urządzaniem gospodarstwa i zarządzaniem nim, ekonomiczno-finansowe, marketingowe);
  • pomoc w zakresie prowadzenia rachunkowości w gospodarstwach rolnych;
  • preferencje korzystania z instrumentów poprawy struktury obszarowej (poprawa pierwokupu gruntów z zasobów państwowych);
  • wyłączenia z użytkowania rolniczego gruntów mało przydatnych do produkcji rolniczej (zwolnienia podatkowe, dotacje do utrzymania krajobrazu).Gospodarstwa rolne charakteryzujące się efektywną, lecz niewielką produkcją wspierane będą ekonomicznie tylko w warunkach organizowania się w grupy wspólnego interesu, głównie poprzez inspirowanie samoorganizowania się rolników – tworzenia grup producenckich (wspólne korzystanie z maszyn, zakupu środków produkcji, sprzedaż, standaryzacja itp.). pozostałe gospodarstwa rolne „socjalne” (tylko 47,5% gospodarstw w Polsce dostarcza na rynek towary o wartości, co najmniej 2,5 tys. zł), produkujące głównie lub wyłącznie na własne potrzeby, będą korzystać z instrumentów polityki pozarolniczego rozwoju obszarów wiejskich.
  • Gospodarstwa powiązane umowami kontraktacyjnymi z zakładami przetwórstwa rolno-spożywczego oraz z innymi odbiorcami surowców i produktów rolnych będą traktowane preferencyjnie przy przyznawaniu tych form pomocy.

Wspieranie modernizacji gospodarstw rolnych doprowadzi do polaryzacji strukturalnej gospodarstw, co uzewnętrzni się eliminacją jednostek nieefektywnych i wzrostem liczby jednostek wysoko efektywnych i rozwojowych. Polaryzacja nie będzie następować według schematu: gospodarstwa małe – duże, ale w relacji: nierozwojowe (słabe ekonomicznie) – zdolne do samodzielnego działania i rozwoju.

Gospodarka odpadami stałymi

15 Sty

Poprawie gospodarki odpadami służyć będą rozwiązania systemowe, poprzedzone odpowiednimi badaniami, pozwalającymi na ich przystosowanie do warunków polskiej wsi, w szczególności w zakresie segregowania, zbierania i wtórnego wykorzystania odpadów. W najbliższych latach należy wybudować na obszarze kraju wysypiska odpadów stałych dla ponad 2.000 gmin oraz ogrodzić i uszczelnić około 1.650 istniejących wysypisk. Założone zostaną także specjalne miejsca utylizacji opakowań i nie zużytych środków ochrony roślin. Realizacja inwestycji w zakresie gospodarki odpadami następować będzie przy zaangażowaniu środków z:

  • budżetu jednostek samorządu terytorialnego;
  • funduszy i fundacji związanych z ochroną środowiska;
  • budżetem państwa;
  • rolników, mieszkańców i podmiotów korzystających z wysypisk;
  • innych środków, w tym pomocy zagranicznej.

Skala pomocy ze środków publicznych określona zostanie w programie operacyjnym.

Problemy obszarów wiejskich

10 Sty

Już przed wieloma laty rząd proponował rozwiązać najważniejsze problemy obszarów wiejskich, realizując cele główne i przyporządkowane im odpowiednio cele szczegółowe w przyjętym dokumencie z dnia 13 lipca 1999r. We wstępie możemy przeczytać, że jedynie harmonijna realizacja, uwzględniająca zasadę zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, może zapewnić trwałe, korzystne przemiany na wsi i w rolnictwie.

Cele główne i cele szczegółowe:

  1. Kształtowanie warunków pracy i życia ludności wiejskiej, odpowiadających standardom cywilizacyjnym i pozwalających mieszkańcom wsi realizować ich cele ekonomiczne, edukacyjne, kulturowe i społeczne (1.2):
    • rozwój infrastruktury technicznej;
    • poprawa infrastruktury społecznej;
    • tworzenie warunków dla rozwoju pozarolniczej działalności gospodarczej.
  2. Przebudowa struktur sektora rolnego, tworząca przesłanki adaptacji rolnictwa do zmieniającej się sytuacji gospodarczej i społecznej (1.3):
  • poprawa struktury obszarowej gospodarstw;
  • modernizacja gospodarstw rolnych – poprawa jakości produktów rolnych i ich przetwórstwa;
  • wzmocnienie roli rolników na rynku produktów rolnych;
  • wdrażanie postępu biologicznego.

3. Kształtowanie warunków rozwoju zrównoważonego na obszarach wiejskich, ochrona zasobów środowiska naturalnego wraz z wiejskim dziedzictwem kulturowym (1.4):

  • ograniczenie szkodliwego wpływu rolnictwa na środowisko naturalne oraz ochrona terenów rolniczych przed negatywnymi skutkami oddziaływania przemysłu;
  • upowszechnienie metod produkcji rolniczej przyjaznych dla środowiska, w tym rolnictwa ekologicznego, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów o najniższych walorach przyrodniczych i krajobrazowych lub o szczególnej wrażliwości na zmiany środowiskowe;
  • zagospodarowanie gruntów marginalnych, w tym zwiększenie powierzchni lasów poprzez zalesianie gruntów rolnych;
  • działalność szkoleniowa i pokazowa;
  • ochrona i promocja twórczości ludowej – sztuki, rękodzieła ludowego i folkloru oraz obrzędów kultywowanych w poszczególnych regionach.

Fundusze ekologiczne i fundacje

14 Gru

Istnieje wiele możliwości pozyskania funduszy na budowę elektrowni wiatrowych. W przeważającej większości nie są one jednak dostępne dla osób prywatnych (tabela 19 i 20).

Tabela 19. Możliwości finansowania inwestycji w zakresie energetyki wiatrowej przez krajowe fundusze ekologiczne i fundacje. [14]

Rodzaj wsparcia Odbiorcy Inwestorzy

Instytucje   krajowe

Fundusze ekologiczne i fundacje, inwestycje
EkoFun-dusz NFOŚ WFOŚ Bank Ochrony Środowiska Program Małych Dotacji Globalnego Funduszu Środowis-ka (SGP/GEF) Fundusz Rolniczy
KREDYTY NGOs   × ×      
Samorządy   × × ×   ×
Research and   Development (R&D)   ×        
Firmy   × × ×   ×
Osoby prywatne   × × ×   ×
DOTACJE NGOs × ×     ×  
Samorządy × × ×   ×  
Research and   Development (R&D)   ×        
Firmy × ×        
Osoby prywatne × ×        

Tabela 20. Możliwości finansowania inwestycji związanych z elektrowniami wiatrowymi przez Agencje Rządowe. [14]

odzaj wsparcia

Odbiorcy Inwestorzy

Instytucje krajowe

Agencje

Pomoc techniczna

Badania i rozwój

Fundacja Partnerstwo dla Środowiska

(FPŚ)

Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa (FAPA)

Program Partnerstwa dla Samorządu Terytorialnego (LGPP
USAID)

Komitet Badań Naukowych

(KBN)

Agencja Techniki i Technologii

(ATT)

KREDYTY

NGOs

         

Samorządy

         

Research and   Development (R&D)

 

 

 

 

×

Firmy

 

 

 

 

×

Osoby prywatne

 

 

 

 

 

DOTACJE

NGOs

×

 

 

 

 

Samorządy

×

×

×

 

 

Research and   Development (R&D)

 

×

 

×

 

Firmy

 

 

 

×

 

Osoby prywatne

         

Niestety jedynie część z wyżej wymienionych instytucji wspiera również działania pozainwestycyjne, które w przypadku energetyki wiatrowej są bardzo kosztowne (5% całkowitych kosztów poniesionych podczas realizacji inwestycji). W takim przypadku konieczność poniesienia dużych nakładów związanych z przygotowaniem inwestycji oraz przy powszechnym braku wiedzy i umiejętności związanych z przygotowaniem opracowań przedinwestycyjnych, oraz wysoko ocenianym ryzykiem dla technologii OŹE, pociąga za sobą problemy z pozyskaniem nawet niezbyt wysokich środków finansowych.

Fakt, że krajowe instytucje wspierające rozwój OŹE nie finansują przygotowywania strategii, programów i planów wykorzystania energii odnawialnej na poziomie regionalnym i lokalnym przekreśla szanse na finansowanie większej liczby projektów inwestycyjnych na danym obszarze ze środków wielkich instytucji, tj. Bank Światowy, Globalny Fundusz Środowiska ONZ czy programy przedakcesyjne Unii Europejskiej.  Agregowanie projektów inwestycyjnych w energetyce odnawialnej (z natury małych) w większe pakiety umożliwia bowiem zmniejszenie jednostkowych kosztów administracyjnych dla instytucji finansującej i kosztów transakcyjnych dla inwestora, oraz zmniejsza ryzyko poprzez rozłożenie go na większą liczbę projektów.

Duże komplikacje wynikają również z różnego wydatkowania, przez powyżej przedstawione instytucje, posiadanych środków. Najchętniej dotacje i kredyty przyznawane są samorządom i przedsiębiorstwom. Stosunkowo mało możliwości pozyskania środków finansowych mają indywidualni inwestorzy.

Najczęściej wymaganym kryterium wydatkowania środków na energetykę odnawialną w Polsce jest ograniczenie oddziaływania na środowisko. W ocenie proponowanych inwestycji pomija się niestety kwestie dodatkowych, możliwych do pozyskania korzyści, tj. tworzenie dodatkowych miejsc pracy, rozwój małych i średnich przedsiębiorstw oraz promocja innowacyjnych technologii OZE.