Bezpieczeństwo energetyczne kraju a ekologia

6 Maj

praca magisterska z 2000 roku

Na ukształtowanie tej struktury miał wpływ utrzymujący się przez ponad czterdzieści lat niekorzystny dla gospodarki pogląd, że bezpieczeństwo energetyczne kraju wymaga zapewnienia samowystarczalności energetycznej państwa[1]. Jeszcze w 1989 r. wskaźnik ten wynosił 95% (obecnie wykazuje tendencję malejącą) podczas gdy w większości krajów rozwiniętych zawierał się w granicach 30-60%. Prawdziwym zagrożeniem dla bezpieczeństwa energetycznego Polski było zaniedbywanie poszukiwania i dokumentacji własnych złóż gazu ziemnego oraz uzależnienie Polski od importu gazu ziemnego z jednego tylko kierunku.

Zmniejszony udział węgla w pokrywaniu potrzeb energetycznych kraju wynika zarówno ze względów ekonomicznych, jak i z powodu niekorzystnych czynników ekologicznych oraz barier ograniczających rozwój górnictwa węglowego (zwłaszcza węgla kamiennego) wynikający ze wzrostu głębokości i temperatury, dużej gazowości nowych pokładów, dużej ilości zasolonej wody w kopalniach obciążających środowisko.

Krajowe wydobycie ropy naftowej (około 0.15 mln t) pokrywa obecnie około 1% zapotrzebowania. Przewidywany wyraźny wzrost importu ropy naftowej wymaga rozwoju krajowych rafinerii.

Udział źródeł odnawialnych w pokryciu zapotrzebowania na energię pierwotną w Polsce wynosi niewiele ponad 1%, a w krajach rozwiniętych przeciętnie 5,6%, przy czym w niektórych z nich udział ten wynosi około 1/3 (np. Szwecja – 37%, Austria – 35%, Kanada – 29%). Należy jednak podkreślić, że w wykorzystaniu źródeł odnawialnych dominuje energia wodna (udział energii wodnej w sumarycznej ilości energii pozyskiwanej ze źródeł odnawialnych wynosi 95%).

Ponadto, ciekawostką jest fakt, że gdyby wykorzystano wszystkie możliwe lokalizacje budowy hydroelektrowni na świecie, to całkowita ilość

wytwarzanej przez nie energii mogłaby być dwukrotnie wyższa od poziomu aktualnego, ale zaspokoiłoby to zaledwie 2% przyszłego zapotrzebowania (na energię pierwotną) [26 s. 149].

Rok 1995 2000 2010
Zapotrzebowanie na energię bezpośrednią,mln t p. u. 98,9 102,4 109,0
Struktura pozyskania energii bezpośredniej, %:
• paliwa stałe 27,2 24,8 18,0
• paliwa ciekłe 17,5 17,8 21,0
• paliwa gazowe 14,7 15,5 17,4
• energia elektryczna 12,0 13,2 15,8
• ciepło grzejne 26,6 26,5 25,3
• pozostałe paliwa 2,0 2,1 2,5
Struktura zapotrzebowania energii bezpośredniej:

• przemysł

32,7 32,9 33,2
• budownictwo 1,2 1,1 1,0
• rolnictwo 7,7 7,4 7,9
• transport 5,6 6,0 6,8
• sektor bytowo-komunalny 52,8 52,6 51,1

W strukturze zużycia energii bezpośredniej w Polsce przeważają dotychczas paliwa stałe i ciepło z dostawy scentralizowanej (obecnie około 54 % wobec około 70 % w roku 1980); prognozy przewidują dalszy spadek tego udziału. W europejskich krajach rozwiniętych w strukturze bezpośredniego zużycia energii dominują paliwa węglowodorowe (udział ponad 70 %) wobec udziału paliw stałych i ciepła scentralizowanego, wynoszącego poniżej 10 %.

W strukturze zużycia energii bezpośredniej w sektorze bytowo- komunalnym w Polsce zwraca uwagę duży udział węgla (35%), w porównaniu z udziałem 5% w rozwiniętych krajach Europy, oraz mały, bo 10% udział energii elektrycznej, w porównaniu z udziałem 25% w tych krajach.

W podsumowaniu należy zauważyć, że obecnie cała gospodarka Polska jest w okresie transformacji, a w energetyce zachodzą szczególnie głębokie zmiany (związane z prywatyzacją sektora i wejściem w życie 4 czerwca 1997 ustawy “Prawo Energetyczne”). Rok 1999 jest rokiem przełomowym dla sektora energetyki, a w szczególności elektroenergetyki. W chwili obecnej ulega zmianie filozofia zarządzania sektorem energii – ze szczebla centralnej administracji państwa w kierunku kreowania długookresowej strategii, mającej na celu zwiększenie efektywności funkcjonowania sektora energii i spełniającej oczekiwania odbiorców.

Zapewnienie wysokiego tempa wzrostu gospodarczego w sposób trwały, wymaga niezawodnych dostaw energii w długiej perspektywie, trwałego uczestnictwa w międzynarodowych rynkach energetycznych. Wymaga również w sposób trwały dobrej kondycji ekonomicznej przedsiębiorstw energetycznych, aby mogły one sprostać wymaganiom odbiorców, z uwzględnieniem konkurencyjności na rynku krajowym i zagranicznym. Podstawowym dążeniem w tym zakresie jest uruchomienie i utrwalenie mechanizmów rynkowych w gospodarce energetycznej, w tym konkurencji, wszędzie tam, gdzie jest to możliwe i zasadne z punktu widzenia dostaw i efektywności ekonomicznej. W obszarach, gdzie rynek nie może działać lub jest ograniczony, działalność przedsiębiorstw będzie regulowana przez powołane do tego organy państwowe (od 23 czerwca 1997 – Urząd Regulacji Energetyki).

Podniesienie konkurencyjności Polski na rynku międzynarodowym wymaga przede wszystkim zapewnienia niezawodnych dostaw względnie taniej energii o strukturze zapewniającej jej maksymalną produktywność.

Stabilizacja makroekonomiczna i systemowa wymaga rozwiązań o cechach trwałości opartych na obecnej i prognozowanej sytuacji energetyki w kraju i świecie. Dotyczy to szczególnie uregulowań prawnych, których stabilność wzmacnia zaufanie kapitału krajowego i zagranicznego, stwarza większe zachęty do inwestowania w tym specyficznym sektorze gospodarki, gdzie efekty z inwestycji pojawiają się po dłuższym okresie.

Główne cele strategii społeczno-gospodarczej kraju mogą być zatem realizowane jedynie w warunkach zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju rozumianego jako [129 s. 445]:

  • bezpieczeństwo dostaw energii, czyli zapewnienie warunków, umożliwiających pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania gospodarki i społeczeństwa na energię odpowiedniego rodzaju i wymaganej jakości,
  • uzasadnione społecznie ceny energii, czyli ustanowienie polityki cen energii, w której wynikałyby one z konkurencyjnych mechanizmów rynkowych lub z regulacji przez niezależny organ państwowy w celu zapewnienia równowagi interesów odbiorców i dostawców energii,
  • minimalne szkody dla środowiska, czyli przestrzeganie wymagań ekorozwoju.

[1] z def. – stosunek energii pierwotnej pozyskiwanej w kraju do zużycia energii pierwotnej.

Reklamy

Charakterystyka Elektroenergetyki

18 Kwi

Pierwszą elektrownię na świecie zbudowano w Nowym Yorku w 1882 roku i wtedy też przesłano po raz pierwszy energię elektryczną na odległość 57 km, prąd stały o napięciu 110 V, wytwarzany w prądnicach napędzanych tłokowymi maszynami parowymi (w 1883 r. – Mediolan i Petersburg, w 1884r. – Berlin).

W Polsce pierwsze siłownie cieplne (parowe) powstały w XIX w. Dostarczały one energię mechaniczną poszczególnym zakładom przemysłu maszynowego lub włókienniczego, hutom, kopalniom itp. Pod koniec XIX wieku powstały pierwsze elektrownie (miejskie). Po I wojnie światowej planowano w Polsce budowę wielu elektrowni, ale planu tego nie zrealizowano. Dopiero po II wojnie światowej nastąpił gwałtowny rozwój elektroenergetyki w oparciu o własne zasoby surowców energetycznych (węgiel kamienny i później brunatny).

Górnictwo węgla brunatnego kształtowało się po 1945 r. W latach 1951-60 przeznaczono zaledwie piątą część węgla brunatnego na potrzeby gospodarki, reszta to eksport do b. NRD. Zasadnicza zmiana kierunku wykorzystania węgla brunatnego nastąpiła w dziesięcioleciu 1961-70. Dzięki rozpoczęciu intensywnej eksploatacji zasobnych złóż w zagłębiach turoszowskim i konińsko-adamowskim, zbudowano odkrywkowe kopalnie o niespotykanej dotąd koncentracji wydobycia. Zużycie węgla brunatnego w elektrowniach wzrosło w tym okresie do 78% całkowitego wydobycia. Stało się to możliwe dzięki zbudowaniu wielkich elektrowni zawodowych, jak “Turów” o mocy 2000 MW, “Adamów” o mocy 1000 MW, w tym 600 MW na węglu brunatnym, “Pątnów” o mocy 1200 MW i rozbudowie elektrowni “Konin” do mocy 543 MW. Jeszcze mocniej zaznaczył się udział węgla brunatnego w produkcji energii elektrycznej w latach osiemdziesiątych, po zbudowaniu jednej z największych w Europie kopalni odkrywkowej “Bełchatów” wraz z największą w Polsce elektrownią (parową) o mocy 4320 MW. Obecnie (1995r) w Polsce od kilku lat utrzymuje się nadwyżka mocy. Przy około 33 tys. MW mocy dyspozycyjnej, maksymalne, grudniowe pobory dochodziły do 23 tysięcy MW, a były również – w lipcu – takie dni, gdy zapotrzebowanie spadało poniżej 11 tysięcy MW. Elektroenergetyka w Polsce ma 5- procentowy udział w tworzeniu PKB. Wartość jej majątku brutto w 1995 roku wynosiła 90 miliardów złotych, a roczne wpływy – około 13 miliardów złotych. Udział kosztów energii elektrycznej w produkcji przemysłowej i usługach wynosił 7 procent, w gospodarstwach domowych – 3,5%.

Rys. 9. Historia polskiej elektroenergetyki.

Źródło: Bicki Z. „Stan elektroenergetyki polskiej i podstawowe problemy rozwojowe”, PSE S.A., Warszawa, s. 50.

 

Nośnikami energii pierwotnej do produkcji energii elektrycznej w Polsce są głównie rodzime zasoby węgla kamiennego i brunatnego. Udział obu nośników energii używanych w elektrowniach zawodowych do produkcji energii elektrycznej wynosi obecnie 91% (dane z 1997r.). Resztę energii (9%) zostało wytworzone przez elektrownie wodne i elektrociepłownie również opalane paliwami stałymi. W polskiej elektroenergetyce nie istnieją stacje elektroenergetyczne (1998), których paliwem podstawowym są paliwa płynne.

Rys. 10. Struktura wytworzenia energii elektrycznej w Polsce w 1993 r.

Źródło: Bicki Z. „Stan elektroenergetyki polskiej i podstawowe problemy rozwojowe”, PSE S.A., Warszawa, s. 56

W Polsce w 1995 roku wyprodukowano 135 TWh, z czego w elektrowniach zawodowych 127 TWh [10 s. 56].

Zgoła inna jest struktura wytworzenia (zużycia) energii elektrycznej na świecie w zależności od źródeł jej pozyskania.

Rys. 11. Struktura wytworzenia energii elektrycznej na świecie w 1998 r.

 

Źródło: Blaschke W. „Węgiel czy …”, Przegląd Techniczny nr 49/98 s.15.

Na bazie paliw stałych w Polsce wytworzono w 1997 roku 144 mld kWh (144TWh) energii, z czego na elektrownie opalane węglem brunatnym przypada 52 mld kWh, tj. ponad 36%. Powody takiej struktury zużycia energii elektrycznej są takie same, jak energii pierwotnej. Na razie węgiel ma duży udział w wytwarzaniu energii elektrycznej, ale jego konkurencyjność sukcesywnie maleje w stosunku do innych nośników głównie ze względów ekologicznych oraz elastyczności i bezpieczeństwa pracy KSE.

Według zaleceń Europejskiej Komisji Gospodarczej, udział jednego paliwa dostarczanego z jednego kierunku nie powinien przekraczać 30%.

Kraj 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1994*
Polska 147,6 148,8 147,7 135,3 132,1 128,7 131,5 132,7 3500
Austria 44,9 46,3 47,8 50,0 52,2 51,7 51,9 52,4 6600
Francja 348,9 355,2 365,0 374,7 401,8 409,3 411,1 413,0 7100
Hiszpania 131,9 138,2 146,0 151,3 155,0 159,2 157,9 163,5 4200
Niemcy 540,0 551,5 560,9 550,6 538,8 531,8 526,6 530,6 6600
Włochy 224,5 234,8 244,5 251,5 257,1 261,5 262,2 269,4 4700
GB 315,4 321,0 326,5 331,0 338,5 337,7 340,0 342,3 5900
– per capita [kWh/osobę]

 

Ocenia się, że poziom elektryfikacji kraju nie jest zadowalający dla nowoczesnej gospodarki. Świadczy o tym porównanie wskaźników zużycia energii elektrycznej w Polsce i w Europie (na głowę), który jest uważany za miernik poziomu rozwoju kraju. [128 s. 45].

Kraj 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 per capita w1994r
Polska 2307 2236 2207 2294 2408 2286 2250 2158 56,8
Austria 319 316 315 315 321 311 311 305 38,1
Francja 323 316 313 313 334 335 342 334 5,8
Hiszpania 306 305 308 308 308 314 315 320 8,2
Niemcy 365 359 353 336 319 309 309 303 3,7
Włochy 224 225 228 230 232 234 238 239 4,2
GB 348 338 338 339 354 355 350 339 5,8

Z porównania wskaźnika elektrochłonności można zauważyć, że gospodarka energetyczna Polski jest bardzo energochłonna w stosunku do PKB i w tej dziedzinie jest wiele do zrobienia. Planowane są inwestycje typu DSM (Demand Side Managment – sterowanie popytem energii), które jest częścią zintegrowanego planowania w gospodarce energetycznej (Integrated Resource Planning – IRP) obejmujące opracowanie planów rozwoju podsystemu wytwarzania energii elektrycznej wg schematu [49 s.13]:

Dzięki tej metodzie możliwe jest optymalne zaspokojenie potrzeb finalnych (energii użytecznej) przy najmniejszych kosztach społecznych, włączając koszt ochrony środowiska. Zintegrowane planowanie w gospodarce energetycznej jest od lat stosowane z powodzeniem w USA.

Zużycie energii elektrycznej ma charakter wybitnie sezonowy zarówno w okresie rocznym (szczyt zimowy – maksymalne zapotrzebowanie mocy w grudniu 1998r wynosiło 23401 MW i dolina letnia – minimalne obciążenie elektrowni w czerwcu 1998 r. 15044 MW) jak i w ciągu doby w tzw. strefach mocy, w których występuje szczytowe zapotrzebowanie na energię elektryczną, zwykle między godzinami 7-13 i 16-22 – wahania w zimie (styczeń 1998) w granicach od 17000 MW do ponad 21000 MW, a w lecie – czerwiec 1998 od 12500 MW do prawie 16000 MW. W związku ze zmianami zapotrzebowania na energię elektryczną można wyróżnić elektrownie podstawowe, pracujące bez przerwy ze stałym obciążeniem. Charakteryzują się dużym czasem wykorzystania mocy zainstalowanej (powyżej 4000 h/rok). Elektrownie takie opłaca się budować dużym nakładem środków inwestycyjnych, stosując wysokie parametry oraz nowoczesne bloki energetyczne dużych mocy (o wysokiej sprawności). W krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE) rolę elektrowni podstawowych spełniają przed wszystkim elektrownie cieplne opalane węglem brunatnym i nowoczesne elektrownie cieplne opalane węglem kamiennym (rolę elektrowni podstawowych będą spełniać także elektrownie jądrowe). Elektrownie szczytowe są włączane do pracy w okresie szczytowego obciążenia. Mogą pokrywać również wysokie obciążenia, lecz wytwarzają rocznie stosunkowo

niewielką ilość energii. Czas wykorzystania mocy zainstalowanej elektrowni szczytowej kształtuje się poniżej 3000 h/rok. Do elektrowni szczytowych zalicza się zwykle elektrownie wodne zbiornikowe i podzespoły gazowe lub silniki spalinowe. Mogą ją także spełniać człony gazowe elektrowni gazowo- parowych oraz człony MHD. Obszar obciążeń podszczytowych pokrywają starsze elektrownie parowe, które poprzednio pracowały jako podstawowe. Do elektrowni podszczytowych zalicza się także elektrownie wodne zbiornikowe, jeśli w zbiornikach jest wystarczająco dużo wody.

Omówienie jakościowych wyników badań

31 Mar

I jeszcze fragment ostatniej pracy

Wszystkie wyodrębnione drobnoustroje wraz z ich charakterystyką anatomiczną i właściwościami fizjologicznymi, zostały przedstawione w rozdziale „Przegląd wyizolowanych mikroorganizmów”. Podczas oznaczeń stwierdzono, znaczne różnice mikroflory, w poszczególnych punktach pomiarowych, oraz terminach poboru próbek.

W trakcie prowadzenia analiz, wśród bakterii stwierdzono przeważającą obecność przedstawicieli Micrococcus, Staphylococcus oraz Bacillus, które zaobserwowano niemal we wszystkich posiewach.

Bakterii przetrwalnikujących nie wyizolowano w próbach pobieranych z powierzchni gruntu (punkty Bz i Fz), natomiast w pozostałych posiewach występowały stosunkowo licznie, a najpospolitszym gatunkiem był wśród nich Bacillus mycoides, który dominował w miesiącach kwietniu i czerwcu. Podczas kolejnych pomiarów zawartość bakterii z rodzaju Bacillus, osiągała niższy poziom, w porównaniu do dwóch wspomnianych miesięcy, natomiast w lipcu oraz październiku nie wyizolowano żadnej koloni należącej do tego rodzaju.

Bakterie z rodziny Micrococcaceae (Micrococcus sp. i Staphylococcus sp.) wykryto na całym obszarze sadu, we wszystkich terminach badań. Początkowo nie stanowiły one przeważającej mikroflory bakteryjnej, pomimo znacznej ilości w powietrzu. W kolejnych posiewach zdominowały inne mikroorganizmy, przy czym w lipcu były jedynymi drobnoustrojami bakteryjnymi jakie zidentyfikowano. Charakterystyczną cechą przedstawicieli rodziny Micrococcaceae okazała się niejednolitość gatunkowa, podczas kolejnych pomiarów, oraz zmienność jakościowa nawet w ramach tego samego punktu (B i Bz, lub F i Fz). Najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem był Micrococcus luteus, którego cytrynowe kolonie stwierdzono w czasie całego okresu badań, na wszystkich stanowiskach.

Pozostałe grupy bakterii, stanowiły jedynie minimalny udział wyizolowanej mikroflory bakteryjnej, a ich obecność zaobserwowano w miesiącu kwietniu i październiku w punktach A, B, C i F. Wśród tych mikroorganizmów należy wymienić gatunek Pseudomonas aeruginosa i rodzaj Arthrobacter. Drugi z wymienionych drobnoustrojów jest bardzo pospolitym mieszkańcem gleby i stamtąd zapewne trafił do obcego dla niego środowiska – atmosfery.

Pod względem bakteriologicznym, należy uznać badane powietrze za wolne od infekcji mikroflorą patogenną. W posiewach nie stwierdzono, takich drobnoustrojów jak Streptococcus faecalis oraz pałeczek z grupy coli, charakterystycznych dla obszarów skażonych, gdzie powyższe mikroorganizmy przedostają się ze ścieków, odpadów gospodarczych itp. (Petrycka i inni,1995).

Kolejną grupą drobnoustrojów wyizolowywaną w znacznych ilościach z posiewów były grzyby strzępkowe. Przebadano i sklasyfikowano stosunkowo dużą ich liczbę, zależną głównie od terminu badania, w mniejszym stopniu pochodzenia próby. Stwierdzono, silną sezonowość występowania poszczególnych rodzajów tych mikroorganizmów.

Przedstawicieli rzędu Mucorales izolowano podczas całego okresu badań, jednakże w stosunkowo niewielkiej ilości. W każdym terminie występował przynajmniej jeden tego rzędu. Średnio grzyby te stanowiły od 5 do 10 % analizowanej mikroflory. Najwięcej przedstawicieli Mucorales zidentyfikowano podczas badania wrześniowego (rys.24), a więc w okresie minimalnie poprzedzającym zbiór śliwek. Oznaczono cztery rodzaje z sześcioma gatunkami tych pleśni. Najczęstszym w posiewach był rodzaj Rhizopus, który stanowił 2% wszystkich grzybów strzępkowych wykrytych podczas badań (rys.21). Jego obecność stwierdzono w posiewach kwietniowym i wrześniowym z punktów B i E, klasyfikując dwa gatunki: Rhizopus arrhizus i nigricans. Innym również stosunkowo często występującym rodzajem była Absidia (1,5% całej mikroflory pleśniowej), wykrywana głównie na płytkach pochodzących z poziomu gruntu (punkty Bz i Fz), a ponadto wyizolowana w punkcie D. W miesiącach lipcu i wrześniu, stwierdzono średnio około 300 zarodników/m3 powietrza. Podobnie jak w przypadku Rhizopusa, zidentyfikowano dwa gatunki z tego rodzaju – Absidia glauca i spinosa.

Pozostałe oznaczone grzyby strzępkowe należały do rzędu Moniliales, który stanowił przeważającą (około 95%) część całej przebadanej mikroflory grzybowej (rys.21).

Najczęściej i najpospoliciej występującym rodzajem pleśni był rodzaj Cladosporium (41 % mikroflory z całego okresu analiz) . Pojawiał się on we wszystkich pomiarach z wyjątkiem miesiąca czerwca. Udział procentowy zarodników w powietrzu począwszy od lipca silnie wzrastał, aby w październiku, 55% wszystkich zidentyfikowanych grzybów należało do tego rodzaju (rys.25). Wówczas w 1m3 powietrza ilość zarodników wynosiła około 760 (średnio 420 w m3). Sklasyfikowano dwa gatunki – Cladosporium macrocarpum i herbarum, przy czym, pierwszy z nich występował głownie w okresie letnim, a drugi pojawił się z końcem sierpnia.

Kolejnym często wyizolowanym podczas badań grzybem strzępkowym był Scopulariopsis. Rodzaj ten obejmował 13% wszystkich pleśni. Zanotowano wzrost zawartości pleśni w okresie letnim, aczkolwiek zaznaczał swoją obecność we wszystkich terminach badań. Najwięcej mikroorganizmów z rodzaju Scopulariopsis znajdowało się w posiewach wrześniowym i październikowym (rys.24 i 25), kiedy stężenie zarodników grzyba w punkcie D, osiągnęło poziom 640 w m3 (średnio 200 zarodników/m3). Tak wysoka zawartość jest cechą charakterystyczną badanego sadu, ponieważ literatura nie podaje przypadków, dominowania tej pleśni w populacjach drobnoustrojów powietrza (Krzysztofik,1992). Podczas analiz, wyodrębniono dwa gatunki Scopulariopsis z których jednym okazał się S. brevicaulis.

Trzecim, pod względem częstotliwości występowania, gatunkiem grzyba strzępkowego, w trakcie badań był rodzaj Alternaria, stanowiąc 9% całej wyizolowanej mikroflory pleśniowej (rys.21). Stwierdzony we wszystkich posiewach, w minimalnej ilości na przełomie sierpnia i września, maksimum osiągnął w czerwcu, kiedy stanowił 25% mikroflory grzybowej. Najliczniej pojawił się w punktach A, E i F, jako najpospoliciej występujący gatunek z tego rodzaju – Alternaria alternata.

Przedstawiciele rodzaju Aspergillus zajęły czwarte miejsce pod względem rozpowszechnienia podczas prowadzonych oznaczeń (7% mikroflory). Jak już podkreślano jest to jedna z najszerzej rozpowszechnionych pleśni na świecie. W badaniach notowano stopniowy wzrost ilości tego grzyba w powietrzu. Maksimum przypadło na miesiąc październik, kiedy średnia zawartość zarodników wyniosła około 200 w m3. W każdych kolejnych posiewach, zwiększała się różnorodność gatunkowa w obrębie rodzaju, w sumie zdiagnozowano trzy różne szczepy Aspergillus.

Znaczący udział w populacji grzybów, około 6%, przypada na rodzaj Botrytis, oraz jedynego jego przedstawiciela – Botrytis cinerea. Będąc pasożytem roślinnym, znajduje on zapewne znakomite warunki rozwoju w sadzie. Jego obecność stwierdzono we wszystkich punktach pomiarowych i terminach badawczych. Należy zwrócić uwagę na znaczną zmienność w obrębie tego gatunku. Wyizolowane kolonie różniły się czasami znacznie pod względem cech morfologicznych tj. wielkość zarodników, ich umiejscowieniem na konidioforach itp., co znajduje potwierdzenie w literaturze (Fassatiova,1983)

Pozostałe rodzaje pleśni, występowały w mniejszych ilościach od podanych uprzednio i stanowiły tło dla szczepów dominujących. Przejściowo uzyskiwały one okresową przewagę nad innymi grzybami, jak miało to miejsce w przypadku Trichothecium, w pomiarze z miesiąca lipca (rys.23).

Udział drożdży w posiewach był bardzo niewielki. Nie zauważono również przewagi któregoś z rodzajów. Ogólnie stwierdzono obecność czterech gatunków, należących do trzech rodzajów: Candida, Lipomyces i Rhodotorula. Każdy z wymienionych, pozyskany został z innego terminu oznaczeń. Ponadto wyizolowane kolonie charakteryzowały się brakiem zdolności fermentacyjnych (tabela 4).

Skład jakościowy mikroflory powietrza

14 Lu

kontynuujemy pracę magisterską ze stycznia

Publikacje dotyczące charakterystyki jakościowej mikroflory powietrza obejmują w dużej części badania prowadzone na terenie miast – Warszawy, Krakowa lub Szczecina. Brak jest natomiast rezultatów z analiz dokonywanych w rejonach górskich, zbliżonych swoją lokalizacją i klimatem do obszaru, gdzie miały miejsce oznaczenia. Dlatego też stosunkowo trudno jest porównywać otrzymane dane, z literaturowymi, ze względu na różne czynniki oddziaływujące na drobnoustroje w środowisku aglomeracji miejskiej i wsi.

Nawiązując do wyników pomiarów mikroflory prowadzonych w centrum Warszawy w latach 1955-56, należy stwierdzić, że w większości przypadków bakterie pigmentowe stanowią grupę dominującą w oznaczeniach dziennych. Przeważają one nieznacznie (w stosunku 7:6) również w wyższych partii atmosfery. Maksymalne ilości bakterii pigmentowych przypadają na miesiące, takie jak kwiecień, maj, czerwiec, sierpień i wrzesień o bardziej intensywnym promieniowaniu słonecznym.

Zawartość pleśni w powietrzu atmosferycznym, maksymalnie wzrastała w miesiącach ciepłych o zwiększonej wilgotności, malała natomiast, w okresie chłodnym, co stanowi odwrotność do drożdży.

W powietrzu atmosferycznym Warszawy podczas prowadzenia badań dominowały następujące rodzaje grzybów: Aspergillus, Penicillium, Mucor, Cladosporium, Alternaria i Saccharomyces.

Ich stosunki ilościowe ulegały zmianom w poszczególnych okresach. Grzyby z rodzaju Aspergillus utrzymywały się przez cały rok na podobnym poziomie, z wyjątkiem lutego, czerwca i października. Rodzaj Cladosporium pojawiał się w miesiącu marcu i utrzymywał w znacznych ilościach przez dość długi okres badania aż do późnej jesieni. W drugiej połowie listopada i w grudniu liczba tych pleśni zdecydowanie spadła. Rodzaj Alternaria pojawił się jeszcze później, bo w kwietniu, a maksimum ilości przypadało na lipiec, sierpień i początek września, po czym ulegało zmniejszeniu. W drugiej połowie czerwca pojawiały się przedstawiciele z rodzaju Botrytis, osiągając maksymalne wartości we wrześniu, po czym liczba ich spadała, aż do zaniku w grudniu. Pozostałe grzyby pojawiały się pojedynczo i tylko, sporadycznie począwszy od marca z pewnym nieznacznym wzrostem ilości od lipca do listopada (Krzysztofik,1992).

Podobnie przedstawiają się wyniki badań przeprowadzonych w różnych częściach Krakowa. Na terenie Śródmieścia dominowały rodzaje Alternaria – 23,2 %, Humicola – 13,6 % oraz Verticillium – 13,6 %, a na obszarze Nowej Huty – Humicola – 20,6 %, Verticillium – 13,9 % i Cladosporium – 12,0 %. Jednocześnie na stanowisku badawczym, które stanowiło punkt kontrolny (park miejski), stwierdzono następujące rodzaje grzybów: Aureobasidium – 25,0 % oraz Aspergillus – 16,6 % (Mędrela-Kuder,1992).

Wykryte w powietrzu atmosferycznym pleśnie należą w swojej przeważającej liczbie rodzajów do saprofitów, chociaż niektóre z nich tj.: Fusarium, Achorion i inne mogą należeć do flory patogennej.

Cechą charakterystyczną mikroflory zarówno saprofitycznej jak i patogennej jest ich występowanie niemal we wszystkich strefach geograficznych. Wiąże się to z możliwością rozwoju w bardzo szerokim zakresie temperatur, pH, wilgotności oraz zdolnością rozkładu prawie każdej substancji organicznej.

Rosnące grzyby uwalniają do powietrza olbrzymie ilości zarodników, które niesione prądami powietrznymi zakażają różne środowiska, wciskają się do pomieszczeń i dostają w czasie oddychania do oskrzeli płuc wywołując u osób uczulonych napady dychawicy oskrzelowej (Krzysztofik,1992).

Wpływ zjawisk klimatycznych na rozwój mikroorganizmów

30 Sty

Zjawiska klimatyczne odgrywają ogromną rolę w życiu wszystkich żywych organizmów, w tym również drobnoustrojów. Do najważniejszych z nich należy zaliczyć: temperaturę, wilgotność, ciśnienie atmosferyczne, promieniowanie (głównie słoneczne) oraz opady atmosferyczne i ruch powietrza.

Wyżej wymienione czynniki mają zarówno bezpośredni jak i pośredni wpływ na rozwój mikroflory decydując zarówno o jej ilości, jak też obecności poszczególnych grup drobnoustrojów (Krzysztofik,1992).

 Temperatura

Zależna od wysokości nad powierzchnią gruntu (wraz ze wzrostem maleje), położenia geograficznego, oraz pory roku, temperatura ma niezwykle silny wpływ na rozwój mikroorganizmów. Drobnoustroje mogą rozwijać się tylko w pewnym określonym dla danej grupy zakresie temperatur i pod tym względem można je podzielić na: psychrofilne (optimum 10-20 0C), mezofilne (optimum 25-40 0C) i termofilne (45-60 0C). Każdy ze szczepów oprócz temperatury optymalnej, w której wzrost jego zachodzi najlepiej i najszybciej, posiada odpowiednie temperatury minimalne i maksymalne. Organizmy mogą przebywać bez szkody, w zakresie od zera absolutnego, czyli –273 0C do +150 0C. Wraz ze zmianą warunków temperaturowych występującą w ciągu roku następują, ciągłe zmiany ilości mikroorganizmów w środowisku, a także różny jest udział gatunkowy drobnoustrojów powietrza (Kocwowa,1975; Krzysztofik,1992).

Wilgotność

Rozwój roślin i zwierząt, przebiega bardziej intensywnie przy zwiększonej wilgotności. Bardzo wiele organizmów, przede wszystkim niższych, nawet przy całkowitym wysuszeniu nie traci zdolności do późniejszego rozwoju (np. bakterie przetrwalnikujące). Wilgotność powietrza podobnie jak i temperatura zmniejsza się wraz z wysokością , co może mieć wpływ na przedłużenie zdolności życia mikroorganizmów bytujących w wyższych partiach atmosfery (Krzysztofik,1992).

Opady atmosferyczne

Różne cząsteczki stałe, w tym zarodniki grzybów, bakterie i wirusy, występujące w powietrzu atmosferycznym i powodujące zanieczyszczenie atmosfery, są przyczyną tworzenia się tzw, jąder kondensacji. W ten sposób w pewnych obszarach atmosfery zwiększona ilość „aeroplanktonu” może prowadzić do kondensacji pary wodnej oraz powstawania odpowiednich opadów atmosferycznych. Znaczne ilości mikroorganizmów znajdują się w warstwie chmur, skąd wraz z deszczem, śniegiem lub gradem opadają na powierzchnię ziemi (Krzysztofik,1992).

 Ciśnienie atmosferyczne

Ciśnienie atmosferyczne do pewnego poziomu maleje wraz ze wzrostem wysokości i wywiera bardzo duży wpływ na rozwój organizmów wyższych. W przypadku mikroorganizmów ma ono mniejsze znaczenie, ponieważ stwierdzono że komórki drożdżowe są w stanie wytrzymać nadciśnienie 300-500 atmosfer, a dopiero podwyższenie do kilku tysięcy atmosfer działa bakteriobójczo. Przetrwalniki ulegają trwałemu uszkodzeniu przy nadciśnieniu dochodzącym do 20 tysięcy atmosfer. Podobnie nie stwierdzono negatywnej reakcji drobnoustrojów na podciśnienia (Krzysztofik,1992).

 Promieniowanie

Bardzo wielu badaczy w XIX i XX wieku interesowało się wpływem promieniowania na mikroorganizmy. Badania te prowadzi się również obecnie, odkrywając nowe mechanizmy jego oddziaływania na procesy fizjologiczne, budowę chemiczną i ich skład chemiczny. Światło słoneczne rozproszone wywiera mały wpływ na mikroorganizmy, ale przy dużym natężeniu, wykazuje jednakże działanie bakteriobójcze, które wzmaga się w miarę przesuwania od podczerwieni do nadfioletu. Skuteczność eliminacji drobnoustrojów zawieszonych w powietrzu przez promieniowanie słoneczne szczególnie w przedziale 2800-2450 A oraz ozon jest znaczna. Dzięki nim większość mikroorganizmów saprofitycznych i chorobotwórczych z powietrza zostaje zniszczona (Krzysztofik,1992).

Ruch powietrza

Wszystkie ruchy powietrza dzielimy na cztery rodzaje:

ruchy poziome, równoległe do powierzchni ziemi, zwane wiatrami,

ruchy pionowe – wstępujące i zstępujące,

ruchy ślizgowe – wślizgujące i ześlizgujące,

ruchy falowe.

Ruchy powietrza mogą być również powolne i łagodne, oraz silniejsze i bardziej porywiste, tj. wiatr halny. Drugie z nich powodują na obszarach przez które się przetaczają duże zniszczenia i straty materialne. Wprowadzają także do atmosfery ogromne ilości zanieczyszczeń pochodzenia organicznego (wirusy, bakterie, grzyby, pyłki roślinne i inne) i nieorganiczne (gazy, pyły zwykłe i radioaktywne) (Krzysztofik,1992).

Ochrona wód oraz środowiska morskiego

11 Gru

Ustawa o ochronie środowiska obejmuje ochroną wody powierzchniowe, podziemne oraz morskie. Ochrona ta ma polegać na racjonalnym korzystaniu z ich zasobów, przeciwdziałaniu naruszeniom równowagi przyrodniczej i występowaniu zmian mogących spowodować nieprzydatność wody dla ludzi, zwierząt, roślin i celów gospodarczych. Działalność eksploatacyjna lub inwestycyjna człowieka, która znacznie ingeruje w środowisko wodne, musi pociągać za sobą nakłady na przywrócenie stanu równowagi ekologicznej. Podstawowy podział wód, to podział na wody morskie i śródlądowe, te zaś dzieli się jeszcze na podziemne i powierzchniowe, które z kolei dzieli się na płynące i stojące. Podział ten ma swoje odbicie w prawie.

Najistotniejszą ustawą dotyczącą wód śródlądowych jest prawo wodne z 24 października 1974 roku.[1] Stanowi ono generalną zasadę, że wody stanowią własność Państwa. Wyjątkiem są powierzchniowe wody stojące, wody w studniach i rowach. Korzystanie z zasobów wodnych nie może powodować marnotrawstwa oraz szkód. Zarządzanie wodami polega na ich ochronie przed nadmierną eksploatacją, powodzią, suszą, a także ich gospodarczym wykorzystaniu (żegluga, energetyka, zapewnienie wody ludziom i przedsiębiorstwom) oraz zaspokajaniu potrzeb zdrowotnych, higienicznych i wypoczynkowych.

Obowiązuje zasada powszechnego korzystania z wód, czyli takiego, które służy do zaspokojenia potrzeb osobistych i gospodarstwa domowego. Chodzi tu o wody powierzchniowe będące własnością Państwa. Inną zasadą jest zwykłe korzystanie z wody, czyli korzystanie dla zaspokojenia potrzeb własnych i gospodarstwa domowego lub rolnego z wody stanowiącej własność lub znajdującej się w gruncie osoby, która jej używa. Jeżeli korzystanie z wody wykracza poza ramy wyznaczone przez definicję korzystania zwykłego lub powszechnego (czyli jest szczególnym korzystaniem z wód), wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Takie pozwolenie konieczne jest też w przypadku wykonywania urządzeń wodnych. Za szczególne korzystanie z wód (m. in. wprowadzanie ścieków, wydobywanie lodu, wycinanie roślin na odpowiednio dużą skalę, rybołówstwo) oraz ze stanowiących własność Państwa urządzeń wodnych pobiera się opłaty.90 [2] [3] Właściciel budynku w mieście zobowiązany jest w trakcie jego budowy, odbudowy lub kapitalnego remontu do założenia na własny koszt wewnętrznej instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej.

Prawo wodne zawiera też szereg norm dotyczących ochrony wód i ochrony przed powodzią. Wprowadzono strefy chroniące źródła. W ich obrębie zabrania się m. in. zakładania cmentarzy, składowania odpadów, wykonywania robót mogących pogorszyć przydatność wody lub zmniejszyć wydajność źródeł. Zakłady wprowadzające ścieki zobowiązane zostały do budowania urządzeń zabezpieczających wody przed zanieczyszczeniem. Odpowiednie przepisy mówią

  • ochronie przeciwpowodziowej. Dotyczą one wałów przeciwpowodziowych, postępowania w przypadku powodzi (np. ewakuacja ludności, komitetów przeciwpowodziowych) oraz zbiorników retencyjnych i innych urządzeń wodnych.

Wśród istotnych przepisów prawnych dotyczących czystości wód wymienić trzeba Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych

  • Leśnictwa z 5 listopada 1991 w sprawie klasyfikacji wód oraz warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzane do wód lub ziemi. Ustalona w nim została trzystopniowa klasyfikacja czystości śródlądowych wód powierzchniowych. Klasa pierwsza obejmuje wody nadające się do picia dla ludności, zaopatrzenia zakładów wymagających wody zdatnej do picia, bytowania w warunkach naturalnych ryb łososiowatych. Wody klasy drugiej muszą nadawać się do bytowania w warunkach naturalnych ryb innych niż łososiowate, chowu i hodowli zwierząt gospodarczych, celów rekreacyjnych, uprawiania sportów wodnych, urządzania kąpielisk. Klasa trzecia to wody nadające się do zaopatrzenia zakładów nie wymagających wody do picia, nawadniania terenów rolniczych, wykorzystywania do upraw ogrodniczych. Załącznik do rozporządzenia określa wskaźniki zanieczyszczeń, których poziom klasyfikuje wodę do jednej z grup (może się więc zdarzyć, że woda nie będzie odpowiadać żadnej z klas). Rozporządzenie zabrania wprowadzania ścieków do niektórych wód (m. in. do wód podziemnych, jezior bezodpływowych). Określa się także, jakie zmiany nie mogą być powodowane w wodzie, do której odprowadzono ścieki (np. zmiana naturalnej barwy, zapachu) oraz jakich substancji nie mogą one zawierać. Załącznik ustala najwyższe dopuszczalne wskaźniki zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do wód i do ziemi (m. in. temperatura, odczyn, poziom azotu, fosforu, chlorków, ołowiu, rtęci – w sumie 47 pozycji).

Na wodach morskich ma zastosowanie ustawa o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki.[4] Ustawa wymienia umowy międzynarodowe, których Polska jest stroną, dotyczące zanieczyszczania morza przez statki. Statek nie może być używany, jeśli nie odpowiada określonym wymaganiom ekologicznym. W razie napotkania zanieczyszczenia na morzu kapitan zobowiązany jest powiadomić [5] najbliższą stację państwa nadbrzeżnego. Zabrania się zatapiania na morzu odpadów lub innych określonych substancji.

[1]   Dz. U. z 30 października 1974r. Nr 38, poz. 230 z późniejszymi zmianami

[2]   Szczegółowe rozwiązania różnicujące opłaty za pobór wody, korzystanie z urządzeń wodnych i wprowadzanie ścieków do wód i do ziemi zawiera Rozporządzenie Rady Ministrów z 27 grudnia 1993 w sprawie opłat za szczegółowe korzystanie z wód i urządzeń wodnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 1993r. Nr 133, poz. 637, ze zmianami)

[3]   Szczegóły dotyczące stref ochronnych dla źródeł i ujęć wody zapisane zostały w Rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 5 listopada 1991 r. w sprawie zasad ustanawiania stref ochronnych źródeł i ujęć wody (Dz. U. z dnia 16 grudnia 1991 r. Nr 116, poz. 504)

[4]   Dz. U. z dnia 9 maja 1995 r. Nr 47, poz. 243

[5]   Dz. U. z dnia 16 grudnia 1991r. Nr 116, poz. 503

Podstawy prawne polskiej polityki ochrony środowiska

2 Lu

Polityka ochrony środowiska w Polsce oparta jest na przepisach prawnych. Odnoszą się do niej akty prawne różnej hierarchii. W systemie tym najważniejsze są normy zawarte w konstytucji oraz w ustawach. Na dalszym miejscu znajdują się rozporządzenia. Prawodawstwo dotyczące tej dziedziny w naszym kraju ma nieco inny charakter niż w Unii Europejskiej. Próbuje objąć całość problemu, czyli pełen zakres zagadnień związanych z ochroną środowiska, natomiast przepisy we Wspólnocie regulują zwykle tylko pewną ich część, resztę pozostawiając ustawodawstwu państw członkowskich.

W uchwalonej przez Zgromadzenie Narodowe 2 kwietnia 1997 i zatwierdzonej w referendum 25 maja Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrony środowiska dotyczą artykuły 5, 74 i 86:

Art. 5. Rzeczpospolita Polska (…) zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.

Art. 74. 1. Władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom.

  1. Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych.
  2. Każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska.
  3. Władze publiczne wspierają działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska.

Art. 86. Każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Szczegóły określa ustawa.

W nowej konstytucji zasygnalizowano więc obecność w polskim prawodawstwie elementów typowych dla rozwiązań zachodnioeuropejskich, jak zasada zrównoważonego rozwoju czy prawo obywateli do informacji o środowisku. Troska o stan środowiska naturalnego stała się jednym z pięciu (obok wierności krajowi, obrony ojczyzny, przestrzegania prawa oraz ponoszenia świadczeń publicznych, takich jak podatki) wymienionych w konstytucji obowiązków obywatela.

Problemy ochrony środowiska rozwiązywane mogą być zarówno na szczeblu centralnym, ogólnopaństwowym jak i terytorialnym, samorządowym. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z ustawami powołującymi takie organy, jak Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa , Inspekcję Ochrony Środowiska[1] [2], czy Inspekcję Sanitarną[3] [4]. O administracji środowiska naturalnego więcej zostanie napisane w podrozdziale trzecim, dotyczącym narzędzi i metod realizacji polskiej polityki ochrony środowiska.

W związku z reformą administracyjną kraju w zakresie działalności nowopowstających samorządów znalazła się realizacja celów ekologicznych. Artykuł 11 ustawy o samorządzie województwa wymienia cele, które ma obejmować strategia rozwoju województwa. Znajduje się wśród nich „zachowanie wartości środowiska kulturowego i przyrodniczego przy uwzględnieniu potrzeb przyszłych pokoleń” oraz „racjonalne korzystanie z zasobów przyrody oraz kształtowanie środowiska naturalnego, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju”. Zadania o charakterze wojewódzkim, w zakresie ochrony środowiska, określone odpowiednimi ustawami, mają być wykonywane przez samorząd wojewódzki (Art. 14). Z odpowiednią analogią mamy do czynienia w przypadku samorządu powiatowego. Artykuł 4 ustawy o samorządzie powiatowym daje temu podmiotowi samorządu kompetencję realizacji „zadań publicznych o charakterze ponadgminnym w zakresie (…) ochrony środowiska i przyrody”. Istniejąca od 1990 roku ustawa o samorządzie terytorialnym w artykule 7 wymienia wśród zadań własnych gminy także takie, które dotyczą ochrony środowiska. Należą do nich: „sprawy (…) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk oraz utylizacji odpadów komunalnych, (…) lokalnego transportu zbiorowego, (…) zieleni komunalnej i zadrzewień”.

Zasadnicze znaczenia dla realizacji polityki ochrony środowiska w Polsce ma jednak wielokrotnie zmieniana i dostosowywana do zmieniających się realiów ustawa z dnia 31 stycznia 1980 roku o ochronie i kształtowaniu środowiska . Jest ona czymś pośrednim pomiędzy ustawą „ramową” – w niektórych dziedzinach określa tylko ogólne zasady i odsyła do przepisów szczególnych a kodeksem – niektóre dziedziny objęte zostały całościową regulacją, bez odsyłania do przepisów szczególnych.[5] [6] [7] [8]

W systemie polskich norm prawnych istnieje jeszcze wiele innych, szczegółowych przepisów z dziedziny ochrony środowiska. Te ważniejsze mają rangę ustaw lub rozporządzeń.[9] O większości z nich będzie wspomniane przy okazji omawiania poszczególnych aspektów polskiej polityki ekologicznej.

[1]   Dz. U. z dnia 29 grudnia 1989 r. Nr 73, poz. 433, z późniejszymi zmianami.

[2]   Dz. U. z dnia 29 sierpnia 1991 r. Nr 77, poz. 335, z późniejszymi zmianami.

[3]   Tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575, z późniejszymi zmianami.

[4]   Dz. U. z dnia 18 lipca 1998 r. Nr 91, poz. 576.

[5]   Dz. U. z dnia 18 lipca 1998 r. Nr 91, poz. 578.

[6]   Tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 z późniejszymi zmianami.

[7]   Tekst jednolity: Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196, z późniejszymi zmianami.

[8]   R. Paczuski, Prawo ochrony środowiska, Bydgoszcz 1996, s. 49

[9]   Na przykład w opracowaniu Ochrona środowiska. Zbiór przepisów, Wydawnictwo Prawnicze – Sopot 1998, znalazło się 39 pozycji – ustaw i rozporządzeń.

Wspieranie inwestycji służących ochronie środowiska

31 Sty

Działania na rzecz zachowania walorów krajobrazowych i dziedzictwa kulturowego wsi.

Dla zachowania i poprawy walorów krajobrazowych stosowane będzie dofinansowanie realizacji zadań z zakresu zakładania zad rzewień śródpolnych, pełniących funkcje antyerozyjnych pasów ochronnych, elementów krajobrazu wpływających korzystnie na bilans wodny lub strukturę ekologiczną terenu oraz tradycyjnego dla danego regionu budownictwa wiejskiego.

Samorządy lokalne korzystać będą z dotacji celowych z budżetu państwa oraz innych środków publicznych (z udziałem środków UE) na dofinansowanie inwestycji infrastrukturalnych, służących ochronie środowiska. Dotyczy to budowy systemów kanalizacyjnych, oczyszczalni ścieków, składowisk odpadów, w tym opakowań i pozostałości po środkach ochrony roślin.

Działania na rzecz poprawy jakości wód

8 Gru

W zakresie ochrony wód przed zanieczyszczeniami skutecznym instrumentem pomocy ze środków publicznych będzie przyznawanie rolnikom dotacji celowych na pokrycie części kosztów budowy lub renowacji urządzeń do utylizacji ścieków bytowych w gospodarstwie oraz urządzeń do właściwego (bezpiecznego dla środowiska i ludzi) magazynowania nawozów organicznych i kiszonek (płyty na obornik, zbiorniki na gnojówkę, gnojowice i soki kiszonkowe, podłączenia budynków gospodarskich do instalacji kanalizacyjnych). Ustawa o nawozach i nawożeniu nakłada obowiązek budowy takich urządzeń w okresie 5 lat od wejścia jej w życie.